Wie bepaalt wat goed is?

De gestolen camera in Italië zit nog vers in mijn gedachten. Na de diefstal kregen we van verschillende mensen het advies om zelf een ruit van Globus2 in te slaan, zodat de verzekering zou uitkeren. We hebben het niet gedaan. Toch zette het mij aan het denken: hoe gemakkelijk is het eigenlijk om iets voor jezelf goed te praten?

Een verhaal waarin we zelf gelijk hebben

Het ongemakkelijke aan mensen is dat vrijwel iedereen die een ander pijn doet of benadeelt, daar voor zichzelf een reden voor heeft. Ook iemand die iets doet wat wij verafschuwen, ziet zichzelf meestal niet als de slechterik in zijn eigen verhaal. We kunnen iemands keuzes afwijzen en grenzen stellen aan zijn gedrag. Tegelijkertijd is het goed om ons af te vragen hoe zeker we zijn dat wij daarmee automatisch het hele verhaal van die ander kennen.

De verleiding van een rechtvaardiging

Ook bij de diefstal van onze camera merkte ik hoe gemakkelijk het is om een verhaal te maken waarin je eigen handelen ineens gerechtvaardigd lijkt. We hadden schade geleden, iemand anders had ons iets aangedaan en de verzekering was er toch om dit soort situaties op te vangen. De stap om zelf een ruit in te slaan en de schade te melden, is dan misschien wel heel verleidelijk. Het lijkt bijna logisch en de grens voelt klein. Toch wisten we dat we daarmee iets zouden doen wat niet eerlijk was. Een goede reden maakt een verkeerde keuze immers niet automatisch de juiste. Over de diefstal van onze camera en de impact die dit op ons had, schreef ik eerder in de blog Bestolen terwijl we gewoon thuis waren.

Steilneset monument in Vardø, Noorwegen

Terug naar het noorden

Een jaar geleden liepen we door het Steilneset monument in Vardø, in het uiterste noorden van Noorwegen. Het monument herinnert aan de mensen die hier in de zeventiende eeuw als heks werden vervolgd en ter dood gebracht. Velen eindigden op de brandstapel, omdat men ervan overtuigd was dat zij het kwaad vertegenwoordigden. Ik vroeg me daar toen af hoe mensen dit ooit voor zichzelf konden rechtvaardigen. Hoe konden ze geloven dat dit het juiste was om te doen? Het antwoord is eenvoudiger dan we zouden willen: omdat zij geloofden dat ze het juiste deden.

De wereld van vandaag

Dat is precies wat mij bezighoudt wanneer ik naar de wereld van vandaag kijk. In de oorlogen die momenteel worden gevoerd, zijn machthebbers aan beide kanten ervan overtuigd dat zij in hun recht staan. Beide kanten hebben hun eigen verhaal, hun eigen waarheid en hun eigen redenen om te doen wat ze doen. Via politiek en media krijgen wij vaak vooral het perspectief van onze eigen kant te zien, waardoor het gemakkelijk wordt om ons achter onze eigen machthebbers te scharen en overtuigd te raken van hun gelijk. Ondertussen worden mensen gedood die waarschijnlijk helemaal niet om oorlog hebben gevraagd. Hoe kan het dat we elkaar steeds opnieuw pijn doen, terwijl beide kanten overtuigd zijn van hun eigen gelijk?

Een gedachte uit een boek

Terwijl ik nu het Derde gesprek met God van Neale Donald Walsch nogmaals lees, moest ik opnieuw aan het monument in Noorwegen denken. Aan de camera die werd gestolen. Aan de oorlogen die dagelijks in het nieuws zijn. Een gedachte uit het boek is dat we elkaar vaak pijn doen omdat we onszelf gekwetst voelen. We vinden dat iemand die ons pijn heeft gedaan, het verdient om zelf pijn te ervaren. We noemen dat gerechtigheid, terwijl er vaak vooral vergelding achter schuilgaat.

" Niemand ziet zichzelf als de slechterik in zijn eigen verhaal."

De grens tussen goed en fout

Wie bepaalt eigenlijk wat goed en fout is? Onze waarden veranderen voortdurend. Individueel en ook als samenleving. Wat enkele generaties geleden normaal werd gevonden, vinden we nu soms verwerpelijk. En wat wij vandaag vanzelfsprekend vinden, kan door toekomstige generaties misschien met dezelfde verbazing worden bekeken. Het doet me denken aan mijn eerdere blog De meeste mensen deugen, waarin ik schreef over vertrouwen, goedheid en de verhalen die we elkaar vertellen over de mens. Begrip voor de ander begint bij het besef dat ook onze eigen kijk op de wereld voortdurend verandert. Dat betekent niet dat we geen grenzen mogen stellen of geen onderscheid kunnen maken tussen goed en fout. Wel dat het verstandig is om ruimte te houden voor de mogelijkheid dat ook wij niet alles weten.

Steun ons:

Klik op deze banner en koop iets bij bol.com

Een klein % van de aankoop gaat naar het bekostigen van deze website.

Blijven groeien

Alles in het leven verandert. Wij veranderen. Onze ideeën veranderen. Onze samenleving verandert. Juist daarin zit de bedoeling van het leven. Groeien betekent dat we ruimte durven maken voor een nieuwe waarheid. Dat we kunnen erkennen dat iets wat we gisteren nog zeker wisten, vandaag anders kan voelen. Niet omdat we gisteren verkeerd waren, maar omdat we onderweg nieuwe inzichten hebben gekregen.

Kijk nog eens naar de ander

Daarom helpt het mij om iets voorzichtiger te zijn met mijn oordeel. Niet om verkeerd gedrag goed te praten of grenzen te laten verdwijnen, wel om te beseffen dat ook de ander zichzelf waarschijnlijk begrijpt vanuit zijn eigen verhaal. Bij het Steilneset monument vroeg ik me af hoe mensen ooit konden geloven dat het verbranden van een ander goed was. Nu vraag ik me af hoe vaak wij zelf zo overtuigd zijn van ons eigen gelijk dat we vergeten dat ook onze waarheid kan veranderen. Blijf daarom nieuwsgierig. Naar de ander, naar jezelf en naar de mogelijkheid dat je morgen anders naar de wereld kijkt dan vandaag.

---

Vul je e-mailadres onderaan deze pagina in en je ontvangt, maximaal 1x per week, een mailtje wanneer we een nieuwe blog of video plaatsen. Vond je deze blog leuk? Trakteer ons dan op een kopje koffie via deze link.