Zoemend door de Balkan

Overal op de Balkan komen we bijenkasten tegen. Langs landweggetjes, tussen fruitbomen en op zonnige hellingen. Vooral in Slovenië lijkt de bij diep verweven met het dagelijks leven. Hoe meer we ons erin verdiepen, hoe meer de wereld van de honingbij ons verwondert.

Slovenië en zijn bijen

Slovenië is een echt bijenland. Imkeren is er een eeuwenoude traditie en de kennis wordt van generatie op generatie doorgegeven. De traditie is er zo diep geworteld dat de Sloveense bijenteelt sinds 2022 op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed staat. Kennis over het houden van bijen wordt al generaties lang doorgegeven en overal in het landschap zien we daar de sporen van. Geen wonder dat we hier zoveel bijenkasten tegenkomen.

Een temperatuur van 35 graden

Wat ons bijzonder fascineert, is de manier waarop bijen hun eigen leefomgeving regelen. In de kast houden ze de temperatuur opmerkelijk constant, rond de 35 graden Celsius. Dat is warm, zeker als je bedenkt dat de buitentemperatuur sterk kan wisselen. Voor de ontwikkeling van de jonge bijen is die warmte essentieel. Het bijenvolk zorgt er daarom gezamenlijk voor dat de jonge bijen precies de omstandigheden krijgen die ze nodig hebben.

Hoe bijen zichzelf verwarmen

Wanneer het buiten koud wordt, kruipen de bijen dichter tegen elkaar aan. Zo houden ze de warmte vast. Sommige werksters kunnen hun vliegspieren laten trillen zonder daadwerkelijk te vliegen. Daarbij produceren ze lichaamswarmte, die ze aan de raten en het broed afgeven. Andere bijen helpen de warmte te verdelen. Het is een prachtig samenspel waarbij iedere bij bijdraagt aan het welzijn van het geheel. Geen centrale verwarming, geen thermostaat, alleen een ingenieus samenspel van levende wezens.

"Wie naar een bijenkast kijkt, ziet een wereld waarin alles met elkaar verbonden is."

Verkoeling op warme dagen

Ook wanneer de zon de kast flink opwarmt, weten de bijen wat hun te doen staat. Werksters gaan bij de ingang en tussen de raten vliegen en slaan met hun vleugels. Daarmee brengen ze de lucht in beweging en voeren ze warme lucht af. Andere bijen halen water en verspreiden kleine druppeltjes in de kast. Door de verdamping ontstaat verkoeling, vergelijkbaar met hoe zweet ons lichaam helpt afkoelen. Zo houden ze het broednest binnen de juiste temperatuurgrenzen.

Steun ons:

Klik op deze banner en koop iets bij bol.com

Een klein % van de aankoop gaat naar het bekostigen van deze website.

De koningin in het hart van het volk

In het hart van de bijenkolonie bevindt zich de koningin met om haar heen de werksters die haar verzorgen en beschermen. De raten met eitjes en larven vormen het centrum van de kolonie, terwijl de andere bijen daaromheen hun taken uitvoeren. Als je dit geheel voor je ziet, ontstaat het beeld van een levende bol, met de koningin en het jonge leven in het midden. Iedere bij heeft haar eigen taak, maar geen enkele bijenkast kan zonder de samenwerking van het hele volk functioneren. Het is alsof duizenden afzonderlijke levens samen één groter organisme vormen.

Een bekende wereld

De vele bijenkasten onderweg doen mij denken aan mijn tijd bij Weleda. De honingbij en haar bijzondere betekenis binnen de antroposofische landbouw en geneeskunst kwamen daar regelmatig voorbij. Nu we hier overal bijenkasten zien, brengt me dat weer even terug naar die periode.

De bij als geneesmiddel

Neem bijvoorbeeld de geneeskrachtige werking van Apis (Latijns voor bij) dat weerspiegelt de bijzondere relatie tussen de bij en het warmteorganisme van de mens. Bij een bijensteek zien we hoe bijengif warmte, roodheid, zwelling en een brandende pijn veroorzaakt. Juist die eigenschappen vormen de basis voor de toepassing van Apis bij klachten met een vergelijkbaar beeld, zoals acute ontstekingen met zwelling en vochtophoping. De gedachte hierachter is dat de karakteristieke werking van de bij kan helpen het warmteorganisme van de mens weer in evenwicht te brengen en het zelfherstellend vermogen van het lichaam te ondersteunen.

Een volk van tienduizenden

In één bijenkast kunnen in de zomer soms wel 50.000 bijen leven. Toch blijft zo’n volk voortdurend in beweging. Een werkster leeft meestal maar vijf tot zes weken, terwijl winterbijen enkele maanden oud kunnen worden en de koningin zelfs vier tot vijf jaar kan leven. Individuele bijen komen en gaan, terwijl het volk als geheel blijft voortbestaan.

De wijsheid van de bij

Onderweg met Globus2 worden we steeds opnieuw verrast door wat de natuur ons laat zien. Een rij bijenkasten langs de weg is dan niet zomaar een verzameling houten dozen, maar een wereld op zich. Een wereld waarin warmte wordt bewaakt, samenwerking vanzelfsprekend is en ieder onderdeel bijdraagt aan het grote geheel. En zo ontdekken we steeds weer dat achter iets ogenschijnlijk gewoons een fascinerende wereld schuilgaat.

---

Vul je e-mailadres onderaan deze pagina in en je ontvangt, maximaal 1x per week, een mailtje wanneer we een nieuwe blog of video plaatsen. Vond je deze blog leuk? Trakteer ons dan op een kopje koffie via deze link.